Podróże do przeszłości 1386–1611:
śladami królów, kupców ... i artystów

Portret Władysława Jagiełły na koniu
fresk z XV w. z kaplicy Trójcy Świętej w Lublinie
(fot. Piotr Maciuk - Muzeum Lubelskie)

W 1386 r. wielki książę litewski Jagiełło, rezydujący w Wilnie, wyruszył w podróż do Polski, chcąc objąć w niej rządy. Po przekroczeniu granicy polsko-litewskiej przybył do Lublina, gdzie rycerstwo zgromadzone na zjeździe wybrało go na kandydata do korony. Zawiązana wówczas unia otworzyła przed księciem drogę do tronu polskiego. Wraz z licznym orszakiem podążył on do stołecznego Krakowa. Po chrzcie, na którym otrzymał imię Władysław, i ślubie z królową Jadwigą, uzyskał obiecaną koronę. Od słynnej wyprawy założyciela dynastii rozpoczęła się niezwykła kariera traktu, łączącego stolice Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Gościniec Kraków – Lublin – Wilno wielokrotnie przemierzały odtąd orszaki królewskie. Był to również często uczęszczany szlak kupiecki, a także trasa podróży urzędników, dyplomatów, rycerzy, duchownych, uczonych, artystów i innych. Z chwilą ustanowienia na sejmie w Lublinie w 1569 r. Rzeczypospolitej Obojga Narodów stał się on najważniejszą drogą wspólnego państwa. Nowa, ściślejsza unia sprawiła, że trakt ten odgrywał dużą rolę nawet po bezpotomnej śmierci Zygmunta Augusta w 1572 r. Jego upadek zapoczątkowało dopiero przeniesienie rezydencji królewskiej do Warszawy przez Zygmunta III Wazę, który osiadł w niej na stałe w 1611 r.

„Szlak Jagielloński” odegrał niezastąpioną rolę w procesie unikatowej integracji Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Pełnił również funkcję europejskiej drogi kulturowej, umożliwiając wymianę pomiędzy Zachodem (cywilizacją łacińską) a Wschodem (cywilizacją bizantyńską). Współcześnie został reaktywowany przez Organizację Turystyczną „Szlak Jagielloński” jako międzynarodowy szlak turystyczny. Aspiruje on do wpisania na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. Podążajmy więc niezwykłym traktem Kraków - Lublin - Wilno śladami naszych przodków: królów, kupców … i artystów.

"Szlak Jagielloński", trasami Kraków - Lublin - Wilno lub w kierunku przeciwnym, przebyli m.in.:

• Władysław Jagiełło
  wielki książę litewski i król polski
  w 1386 r., 1387 r., 1390 r., 1416 r.

• Kazimierz Jagiellończyk
  wielki książę litewski i król polski
  w 1447 r., 1448 r., 1452 r., latach 1487-1488

• Aleksander Jagiellończyk
  król polski
  w 1503 r., latach 1505-1506

• Zygmunt Stary
  król polski
  w 1507 r., latach 1515-1516, latach 1522-1523, 1535 r., 1536 r.

• Zygmunt Herberstein
  posłaniec cesarski
  w 1517 r. i następnych

• Zygmunt August
  wielki książę litewski
  w 1545 r., 1548 r.

• Hans Petrach
  posłaniec książąt brandeburskich
  w 1560 r.

• Stefan Batory
  król polski
  w latach 1583-1584

• Zygmunt III Waza
  król polski
  w 1609 r.