OSTRÓW LUBELSKI

Z miasta na Gościniec

Początkowo na trakcie powstała wieś Ostrów. Zygmunt Stary pozyskał ją z rąk szlacheckich i w 1548 r. lokował miasto. Nadając prawo do cła, zobowiązał mieszczan do naprawy dróg, grobli i mostów. Przywilej na jarmarki wystawił już Zygmunt III Waza. Obecnie dumą Ostrowa jest gościniec, zachowany w naturalnym kształcie.

www.ostrowlubelski.lubelskie.pl


1. Gościniec prowadzący z Rynku do lasu i dalej do Parczewa

Program TVP "Było ... nie minęło": "Kilometr Królewskiego Szlaku" 15.05.2010 r.  (scenariusz i realizacja Adam Sikorski) - relacja z ekspedycji na Gościńcu między Ostrowem Lubelskim a Parczewem (w części 2)
http://www.tvp.pl/historia/magazyny-historyczne/bylo-nie-minelo/wideo/15052010-1500/1703815

Program TVP "Było ... nie minęło": "Królewska droga" 23.01.2010 r.
(scenariusz i realizacja Adam Sikorski) - ekspedycja weryfikująca nazwę drogi w Gminie Dębowa Kłoda, obok Gościńca (w części 1)
http://www.tvp.pl/historia/magazyny-historyczne/bylo-nie-minelo/wideo/krolewska-droga-i-tajne-sanktuarium-unitow/1225751

Pierwszych wzmianek o historycznym trakcie krakowsko-wileńskim w okolicach Ostrowa Lubelskiego możemy się dopatrzeć w dokumencie z 1390 r. dotyczącym dwóch kobiet wyznania prawosławnego (prawdopodobnie Rusinek). Z Kolechowic wyruszyły one na święto Spasa do Lublina, lecz nie dotarły do cerkwi, gdyż zostały zabite przy ujściu rzeki Bystrzycy do Wieprza w okolicach Zawieprzyc. W późniejszym czasie pojawiają się wzmianki o królewskich odwiedzinach w Kolechowicach: w 1506 r. Aleksandra Jagiellończyka, w 1507 r. i 1522 r. Zygmunta Starego oraz 1545 r. Zygmunta Augusta.

W pierwszej połowie XV w. na trakcie powstała wieś Ostrów, która wyrosła ponad okoliczne osady. Na skutek wymiany między Zygmuntem Starym a Janem Gabrielem Tęczyńskim – wojewodą sandomierskim, starostą lubelskim i tenutariuszem parczewskim, przeszła ona w ręce królewskie. W 1548 r. król przeprowadził lokację miasta. Uzyskało ono prawo do pobierania cła na drodze z Lublina do Parczewa, zarówno od koni idących w zaprzęgu, jak i luzem. Zobowiązane natomiast zostało do naprawy dróg, grobli i mostów. Po śmierci „starego” króla w 1548 r. do Kolechowic znów przybył Zygmunt August.

W 1556 r. mieszczanie z Ostrowa uzyskali zwolnienie od opłat celnych w Królestwie. Z kolei w 1560 r. miasto to odwiedził Hans Petrach, zmierzający z Jägerndorf (Krnov) przez Kraków, Lublin, Kijany, Ostrów i Parczew do Wilna oraz w drodze powrotnej. Jak świadczy przeprowadzona pięć lat później lustracja, mieszczanie z Ostrowa zbudowali na swoim odcinku cztery mosty, w tym na gościńcu litewskim „kładziony” przez błota do karczmy wójtowskiej. Już wcześniej biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki relacjonował, że gdy Jagiełło jeździł tędy na Litwę, okoliczne tereny były bagniste, zalesione i niezaludnione.

W 1589 r. król Zygmunt III Waza nadał miastu trzy jarmarki na: Wniebowstąpienie Pańskie, św. Wawrzyńca, św. Jadwigi. Ich tradycję kontynuuje obecnie doroczny Jarmark Zygmuntowski. Dokument rewizji dróg, mostów i grobli z 1619 r. umiejscawia Kolechowice i Ostrów wciąż na „wielkim” gościńcu litewskim. Oprócz dawnego rozplanowania Rynku, warto zwrócić uwagę na najstarsze zabytki w miejscowym kościele parafialnym oraz dobrze zachowany królewski Gościniec. Podróżujący traktem mogą w sezonie letnim korzystać również z odpoczynku nad Jeziorem Miejskim.