PARCZEW

Podwody przed Litwą

Wieś Parczów (ob. Parczew) uzyskała status miasta na skutek lokacji królewskiej z 1401 r. Było to ostatnie miejsce zmiany podwód przed granicą polsko-litewską (Przewłoka). Podczas sejmu w 1564 r. Zygmunt August przyjął tutaj postanowienia Soboru Trydenckiego. Pamiątki z tamtych czasów przechowywane są w bazylice.

www.parczew.com


1. Portret założyciela miasta na honorowym miejscu

W początkach rządów Władysława Jagiełły w pobliżu granicy polsko-litewskiej  istniała wieś Parczów. W 1401 r. król przybył do niej z Krakowa i podjął decyzję o lokacji miasta (obecnie Parczew). Na uposażenie parafii przeznaczył m.in. połowę miejscowego cła. Po zwycięstwie nad Krzyżakami król nadał przewodnikowi armii polskiej Janowi Grünwaldowi tutejsze wójtostwo. W 1413 r. w akcie unii horodelskiej Parczów wyznaczono na miejsce zjazdów polsko-litewskich. Był on również siedzibą tenuty i uważano go za siedzibę powiatu.

Jagiełło przybył tutaj traktem również w 1416 r. r. Trzydzieści lat później panowie polscy zaprosili do Parczowa na zjazd wielkiego księcia litewskiego Kazimierza Jagiellończyka. W następnym roku zdążał on już tędy na koronację, a dwa lata później wracał z Litwy. W 1484 r. ustanowił jarmarki na Wniebowzięcie NMP i św. Marcina (później zmiany terminów). Z kolei Aleksander Jagiellończyk odwiedził Parczów w 1505 r. W następnym roku na sejmie walnym zapadła decyzja o ograniczeniu podwód z Lublina do Parczowa, skąd miały być dawane nowe podwody na Litwę.

Zygmunt Stary zawitał do miasta w 1507 r. Wyznaczając w następnym roku podwody, nie omieszkał umieścić go między Lublinem a Brześciem. Kolejne podróże króla miały miejsce w 1515 r. i 1522 r., a jego syna w 1545 r. i 1548 r. Z kolei w 1560 r. podróżował tędy posłaniec Hans Petrach, udający się na dwór królewski do Wilna. Do historii przeszedł sejm parczowski z 1564 r., podczas którego król przyjął uchwały Soboru Trydenckiego. Miasto uwzględnia zarówno mapa Rzeczypospolitej Andrzeja Pograbki z 1570 r., jak i Fransa Hogenberga z około 1579 r.

Królewski dwór ani wały obronne nie zachowały się do dzisiaj. Pozostał jednak gościniec z Ostrowa Lubelskiego, historyczny Rynek, jak również zabytki w bazylice z czasów funkcjonowania „Szlaku Jagiellońskiego”: obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem (z cerkwi), obraz Matki Bożej Bolesnej, jak również ornat i stuła wyszyte przez Elżbietę Habsburżankę, żonę Zygmunta Augusta. Do tych tradycji nawiązuje Jarmark Jagielloński. Szczególnie istotna dla poznania panoramy kulturowej szlaku jest dawna granica polsko-litewska, m.in. w Przewłoce.