PODOLANY
k. Kazimierzy Wielkiej

Granica historycznego województwa

Podolany - w Gminie Kazimierza Wielka - były niegdyś przygraniczną wsią województwa krakowskiego. Od województwa sandomierskiego oddzielała je rzeka Nidzica (teraz cała okolica w województwie świętokrzyskim). W pobliskiej Chruszyczynie Wielkiej zachowała się kapliczka datowana na 1550 r. 

www.kazimierzawielka.pl


1. Widok w Podolanach

Opuszczamy trakt nadwiślański, aby odnaleźć drugą trasę „Szlaku Jagiellońskiego” łączącą Kraków, Wiślicę i Zawichost, z pominięciem Sandomierza. Około 1579 r. Frans Hogenberg opublikował w Kolonii atlas podróżniczy Itinerarium Orbis Christiani zawierający mapę Rzeczypospolitej pt. Polonia, Polen, Polongne. Zaznaczył na niej m.in. trasę z Krakowa przez Proszowice, Wiślicę, Szydłów i Opatów do Zawichostu. Znacznie trudniejsze jest odnalezienie mniejszych miejscowości położonych na trakcie pomiędzy tymi ośrodkami.

„Lustracja dróg województwa krakowskiego” z 1570 r. relacjonuje kolejną podróż lustratorów, którzy z Krakowa udali się ku Proszowicom. Gdy przyjechali do tego miasteczka ukazano im cztery gościńce, m.in. właśnie ten do Krakowa, ale także do Wiślicy. Z Proszowic udali się na Marcinkowice, Łękawę, Wielgus, Przeczniów oraz Chruszczynę (z jednej strony) i Nagorzany (z drugiej), aby na koniec przybyć do Podolan. Jak mieli w zwyczaju, odnotowywali stan dróg w poszczególnych miejscowościach i nakazywali ich poprawę tam, gdzie były złe.

We wsi Podolany zauważyli gać i nakazali ją poszerzyć. Na jej krańcu był most przez rzekę Nidzicę (nie należy mylić z Nidą). Tam już natknęli się na granicę pomiędzy województwem krakowskim a sandomierskim. Miejscowi opowiedzieli się im z cłem. Stosownych przywilejów nie ukazali, ale obiecali przedstawić je Jego Królewskiej Mości. Stąd lustratorzy powrócili już do Krakowa, pozostawiając nam zagadkę dotyczącą dalszego przebiegu traktu do Wiślicy. Okolice malowniczej – granicznej niegdyś – rzeki podziwiać można zarówno z Podolan, jak i tzw. Cła (przy moście).

Obecnie obszar ten należy do Gminy Kazimierza Wielka (powyżej jej herb), której siedziba – o statusie miasta – znajduje się poza historycznym szlakiem. Przynależy on ponadto pod względem administracyjnym do województwa świętokrzyskiego, chociaż kulturowo nadal ciąży ku Krakowowi. Turyści zainteresowani odkrywaniem panoramy kulturowej „Szlaku Jagiellońskiego” powinni również zwrócić uwagę na kapliczkę w Chruszczynie Wielkiej, na której widnieje data A.D. 1550. Z racji jej unikatowości miejsce to włączone zostało do programu Międzynarodowych Dni Kazimierzy Wielkiej.