Podróże do przeszłości 1386–1611:
śladami królów, kupców ... i artystów

Fresk z XV w. z kaplicy Trójcy Świętej w Lublinie - portret Władysława Jagiełły na koniu (fot. Piotr Maciuk - Muzeum Lubelskie)

W 1386 r. wielki książę litewski Jagiełło, rezydujący w Wilnie, wyruszył w podróż do Polski, mając nadzieję na objęcie w niej rządów. Po przekroczeniu granicy polsko-litewskiej przybył do Lublina, gdzie rycerstwo zgromadzone na zjeździe wybrało go na kandydata do korony. Zawiązana wówczas unia otworzyła przed księciem drogę do tronu polskiego. Wraz z licznym orszakiem podążył on do stołecznego Krakowa. Po chrzcie, na którym nadano mu imię Władysław, i ślubie z królową Jadwigą, otrzymał obiecaną koronę. Od słynnej wyprawy założyciela dynastii rozpoczęła się niezwykła kariera europejskiego traktu, łączącego stolice Polski i Litwy.

Gościniec Kraków – Lublin – Wilno wielokrotnie przemierzały odtąd orszaki królewskie. Był to również często uczęszczany szlak kupiecki, a także trasa podróży urzędników, dyplomatów, rycerzy, duchownych, uczonych, artystów i in. Z chwilą ustanowienia na sejmie w Lublinie w 1569 r. Rzeczypospolitej Obojga Narodów stał się on najważniejszą drogą wspólnego państwa. Nowa, ściślejsza unia sprawiła, że trakt ten odgrywał dużą rolę nawet po bezpotomnej śmierci Zygmunta Augusta w 1572 r. Jego upadek zapoczątkowało dopiero przeniesienie rezydencji królewskiej do Warszawy przez Zygmunta III Wazę, który osiadł w niej na stałe w 1611 r.

W latach 1386-1611 „Szlak Jagielloński” pełnił funkcję europejskiej drogi kulturowej, łącząc cywilizację łacińską i bizantyńską. Korzystano z niego przeprowadzając unikatowe procesy integracji, dlatego aspiruje do wpisania na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. Po kilku wiekach jego panorama kulturowa znacznie się zmieniła, ale nadal odnajdziemy na nim: zamki królewskie, groby Jagiellonów, pamiątki unii polsko–litewskich, miasta w murach i przedmieścia, katedry i inne świątynie, freski bizantyńsko–ruskie, naturalne gościńce, jarmarki itd. Podążajmy więc tym szlakiem, śladami naszych przodków: królów, kupców … i artystów.

W 2010 r., z racji 600. lecia zwycięstwa grunwaldzkiego – obchodzonego w Polsce, na Białorusi i Litwie – proponujemy Państwu przede wszystkim odwiedziny tych miejsc, które związane są z panoramą kulturową „Szlaku Jagiellońskiego”, w kształcie z 1410 r. Władcy Królestwa Polskiego oraz Wielkiego Księstwa Litewskiego, przygotowując i przeprowadzając w latach 1409-1411 wielką wojnę z Zakonem Krzyżackim, korzystali z traktu łączącego stołeczny Kraków i Wilno. Był on jak cięciwa łuku, z którego wypuszczono strzałę na pola Grunwaldu. Później Jagiełło obrał Lublin do upamiętnienia wspólnego zwycięstwa. Także w innych miejscowościach na „Szlaku Jagiellońskim” pozostawił pamiątki grunwaldzkie.